- Poradnik
- Poradnik
- Suplementy
- Witaminy i minerały
- 2021-07-05
Sód

Sód jest szóstym wśród najbardziej rozpowszechnionych pierwiastków występujących w skorupie ziemskiej. Większość przemysłowych związków sodu wyrabia się z chlorku sodu (NaCl), jego światowa produkcja wynosi ponad 200 mln ton i najczęściej pozyskuje się go z soli kamiennej wydobywanej w kopalniach. Symbol chemiczny sodu: Na, pochodzi od wyrazu natrium, łacińskiej nazwy sodu, z kolei nazwa „sód” pochodzi od sodanum – średniowiecznego łacińskiego słowa określającego ówczesny środek na ból głowy.
Funkcje sodu
Sód wraz z jonem chlorkowym w organizmie ludzkim w płynach zewnątrzkomórkowych biorą udział w:
- regulowaniu ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych,
- utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej,
- ochronie organizmu przed nadmierną utratą wody,
- utrzymaniu sprawności mięśni i nerwów,
- regulacji aktywnego transportu składników pokarmowych, np. witaminy lub aminokwasy.
Sód jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania komórek nerwowych i jest jednym z najważniejszych elektrolitów – jego rozpuszczone jony przyczyniają się do regulowania poziomu nawodnienia organizmu. Z drugiej strony nadmiar chlorku sodu (soli) to zatrzymanie wody w organizmie, obrzęki i wzrost osmotycznego ciśnienia krwi.
Zwiększone ryzyko i objawy niedoboru
Zwiększone ryzyko niedoboru występuje u osób niedożywionych, u których w diecie są niedobory sodu, a także nadmierne picie wody. Długotrwałe, ciężkie wymioty, biegunka, sporty wytrzymałościowe, utrata krwi, masy mięśni, nadmierne i uporczywe pocenie się (np. w saunie) i poparzenia – to kolejne czynniki, które powodują uszczuplenie zasobów sodu. Choroby lub nieprawidłowości, które wpływają na zaburzenia w gospodarce sodu to: mukowiscydoza, wypryski skórne, niedoczynność kory nadnerczy, śpiączka ketonowa.
Objawy niedoboru:
- pragnienie,
- bóle głowy,
- słaba koncentracja,
- zawroty głowy,
- apatia,
- zmęczenie,
- nudności,
- tendencja do płaczu,
- stan splątania,
- skurcze mięśni,
- bóle mięśni przy bardzo wyczerpujących sportach wysiłkowych,
- niedociśnienie tętnicze,
- śpiączka,
- tachykardia,
- napady epileptyczne,
- obrzęk mózgu.
Źródła sodu w pożywieniu
Sód występuje zarówno w produktach roślinnych, jak i zwierzęcych. Głównym źródłem sodu jest chlorek sodu, znany jako sól kuchenna, obecny powszechnie w wędlinach, serach podpuszczkowych lub śledziach solonych. Jedynie 10 proc. sodu pochodzi z nieprzetworzonych produktów spożywczych, takich jak: mleko i jego przetwory, białko jaja, mięso, warzywa.
Sodowe BHP
Nadmiar soli kuchennej u osób podatnych wywołuje nadciśnienie tętnicze krwi, zwiększa ryzyko choroby nowotworowej żołądka i udaru mózgu.
Ciekawostka
W starożytnym Egipcie sproszkowanego węglanu sodu używano przy mumifikacji zwłok jako środka wysuszającego ciało.
Opracowała Agata Majcher
Bibliografia
Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Challoner J., Poznań 2014.
Dietetyka – żywienie zdrowego i chorego człowieka, H. Ciborowska, A. Rudnicka, Warszawa 2019.
Mikroskładniki odżywcze, U. Gröber, Wrocław 2010.
- Poradnik
- Poradnik
- Suplementy
- Witaminy i minerały
- 2021-07-05
ContraStress - OCHRONA PRZED STRESEM - suplement diety -...
Inne wpisy w tej kategorii

2025-02-06
Co jeść, by wzmocnić odporność zimą?

2025-02-04
Czosnek i propolis – najlepsze naturalne antybiotyki

2025-01-30
Witamina C i cynk – jak stosować suplementy na odporność?

2025-01-16
Kolagen aktywny biologicznie – odpowiedź na problemy kostno-stawowe

2025-01-14
Cynamon na poprawę zdrowia

2024-12-12