Nie dopuść do otyłości. Oblicz swój wskaźnik BMI!

Wiele osób przeglądając się w lustrze, zadaje sobie pytanie, czy ich masa ciała jest właściwa. To samo robią, gdy stają na wadze. Pomóc może im w tym wskaźnik BMI. Określa on stosunek masy ciała do wzrostu. To narzędzie, które może wskazać: otyłość, nadwagę, a także niedowagę, jak też oczywiście prawidłową masę ciała. Pozwoli nam ocenić, czy właściwie się odżywiamy, zdrowo odchudzamy i czy powinniśmy zmienić nawyki żywieniowe oraz styl życia. Jak korzystać ze wskaźnika BMI?

Geneza powstania wskaźnika BMI

Twórcą wskaźnika masy ciała zwanego też antropometrycznym jest Belg Lambert Adolphe Jacques Quételet (1796–1874). Był on matematykiem, astronomem, meteorologiem, a także socjologiem. W obszarze jego zainteresowania znajdowała się też kryminologia oraz medycyna. W pewnym momencie swojego życia zaczął zajmować się kształtem ludzkiego ciała. W wyniku badań, które przeprowadzał, wysnuł wniosek, że waga człowieka wzrasta proporcjonalnie do kwadratu jego wzrostu. Na tej podstawie opracował wskaźnik określany jako „współczynnik Quételeta". Dopiero w dwudziestym wieku za sprawą Amerykanina Acela Keysa zyskał on nazwę „BMI", która obecnie powszechnie funkcjonuje.    
 
Określenie pojęcia BMI?

BMI, czyli z angielskiego Body Mass Index, to wskaźnik masy ciała. Oblicza się go wg wzoru, w którym masę ciała określoną w kilogramach dzieli się przez kwadrat wysokości wzrostu podanej w metrach. Dzięki temu możemy się dowiedzieć, czy masa ciała danego człowieka jest odpowiednia do jego wzrostu.

Wzór na obliczanie wskaźnika masy ciała:

BMI = masa ciała (w kilogramach)/wzrost podniesiony do kwadratu (w metrach).
Na podstawie otrzymanego wyniku określa się masę ciała wg klasyfikacji BMI zatwierdzonej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Przedstawia się ona następująco:

Wskaźnik BMI    Stan odżywienia

<18,5                      Niedowaga
18,5–24,9                Prawidłowa masa ciała
25,0–29,9                Nadwaga
30,0–34,9                Otyłość I stopnia
35,0–39,9                Otyłość II stopnia (otyłość kliniczna)
≥ 40,0                     Otyłość III stopnia (otyłość skrajna)

Przykład obliczania wskaźnika BMI na podstawie wzoru.

Dana osoba waży 80 kg i ma 180 cm wzrostu. Podstawiamy te dane do wzoru.

1) Wzrost w metrach podnosimy do kwadratu, czyli mnożymy: 1,80 × 1,80, co daje 3,24.
2) Teraz wagę dzielimy przez otrzymany wyżej wynik: 80:3,24 i otrzymujemy liczbę 24,69.
3) Wynik ten oznacza, że dana osoba mieści się w wartości prawidłowej wskaźnika BMI.   

To warto wiedzieć

Wskaźnik stosuje się u osób dorosłych. Dzieci nie powinny być oceniane na jego podstawie, gdyż jeszcze rosną, a tego BMI nie uwzględnia. Tak samo jak wieku oraz płci. Dla określenia masy ciała u dzieci bardziej miarodajne będą tzw. siatki centylowe. Na ich podstawie można określić, czy waga, a także wzrost, młodego człowieka jest odpowiedni biorąc pod uwagę jego aktualny wiek.  

Jak rozumieć wyniki otrzymane wg wskaźnika BMI?

Wyniki na podstawie obliczenia wzoru wskaźnika masy ciała określają prawidłową wagę, a także to, na jakim etapie jest zdrowie danego człowieka. Wg WHO BMI pozwala też stwierdzić ryzyko niedowagi, nadwagi, otyłości oraz wystąpienia różnych chorób, gdyż nadwaga i otyłość mogą prowadzić do: chorób układu krążenia, wysokiego ciśnienia krwi, nowotworów, chorób serca, choroby zwyrodnieniowej stawów, cukrzycy, a nawet do przedwczesnej śmierci.  

 
Na podstawie wskazań o niedowadze można określić, że występują nieprawidłowości w odżywianiu się danej osoby. Przyczynami niskiego wskaźnika mogą też być choroby, jak np. anoreksja czy nowotwory, a także nieprawidłowe funkcjonowanie niektórych narządów wewnętrznych.

Nadwaga może wskazywać na nieprawidłową dietę. Dzięki tej informacji warto rozważyć zmianę nawyków żywieniowych i konsultację z dietetykiem. W przeciwnym razie może dojść do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu i wystąpienia różnych chorób. W przypadku otyłości należy podjąć zdecydowane kroki, które zapobiegną dalszemu przybieraniu na wadze, a także utracie zdrowia.
Wg wskaźnika BMI ludzie, u których kształtuje się on w przedziale 18,5–24,9, mają prawidłową wagę w stosunku do swojego wzrostu.  

Ważna uwaga na temat wskaźnika BMI

Na stronie internetowej Narodowego Instytutu Kardiologii znajduje się informacja, że wskaźnik BMI nie jest wiarygodny do określenia zagrożenia chorobami dla: kobiet w ciąży, dzieci, które cały czas rosną, sportowców oraz osób starszych, u których nie można dokonać dokładnego pomiaru ich wzrostu.  

Wskaźnik BMI odnosi się do danej populacji, a nie poszczególnego człowieka. Nie jest w pełni wiarygodny, gdyż nie uwzględnia wszelkich parametrów ciała konkretnej osoby. Przykładem niech będzie sportowiec o rozbudowanej tkance mięśniowej. Jego BMI może bowiem wskazywać na to, że ma on nadwagę.   

Opracowanie Jarosław Cieśla